DE DA VINCI CODE: FEIT OF FICTIE?

Met de verfilming van De Da Vinci Code staat de wereldwijde bestseller van Dan Brown opnieuw 
in de schijnwerpers. Alleen al in Nederland en België zijn er ruim anderhalf miljoen exemplaren 
van verkocht; wereldwijd gingen ongeveer veertig miljoen exemplaren over de toonbank. 

Weinig romans hebben de laatste tijd zoveel stof doen opwaaien als De Da Vinci Code. Critici 
verwijten Brown dat zijn boek in historisch opzicht onbetrouwbaar is en dat het onjuiste 
informatie bevat. De katholieke kerk uitte van meet af aan felle kritiek op het boek en beschouwt 
het als een aanval op christelijke dogma’s en leerstellingen. Zo laat de website 
www.davincicodefan.nl (“powered by rkkerk.nl”) via een open brief een ondubbelzinnig 
waarschuwend geluid horen. De website bekent, dat de rooms-katholieke kerk zelden reageert op 
kunstzinnige uitingen als boeken en films: “de meeste lezers zullen het waarheidsgehalte van 
veel romans wel wat relativeren.”  Dan Brown’s thriller “vraagt echter wél om een reactie: niet 
per se omdat het boek vol verzinsels over Jezus Christus en het christendom staat, maar juist 
omdat het de pretentie heeft dat verschillende theorieën en historische feiten in De Da Vinci 
Code wel degelijk op waarheid berusten (...) In werkelijkheid staat De Da Vinci Code vol 
slordige, feitelijke onjuistheden en zijn er nauwelijks serieuze wetenschappers die de theorieën 
ondersteunen die Dan Brown in zijn boek vervlecht.”

De reactie van kerkelijke zijde is op zich wel begrijpelijk. Brown’s theorie dat Jezus getrouwd 
was met Maria Magdalena, een kind van hem kreeg en daarmee de bloedlijn tot op de dag van 
vandaag voortzette, lijkt natuurlijk op een frontale aanval op de heilsgeschiedenis zoals deze in 
deze bijbel staat beschreven. Dat een orthodoxe kerkelijke instelling als Opus Dei zich daartegen 
fel te weer stelt is dan ook geen wonder: Brown’s hypothese tast, zo vindt men, de essentiële 
fundamenten van de kerkelijke leer aan en zet de goddelijke status van Jezus Christus op losse 
schroeven.
Maar... een literaire roman, hoe goed of slecht gedocumenteerd ook, is nu eenmaal geen 
wetenschappelijke verhandeling. Of het verhaal ‘waar’ is of ‘niet waar’ doet eigenlijk niet zo ter 
zake, net zo goed niet of de feiten echt zijn gebeurd of verzonnen. Als lezer boeit een boek je of 
niet. En het zijn juist altijd items en genootschappen die al eeuwenlang met de nodige 
geheimzinnigheid zijn omgeven – zoals de Heilige Graal en de Priorij van Sion – en intrigerende 
verschijnselen zoals bijvoorbeeld het pentagram, rose ligne en cryptex, die de fantasie prikkelen 
en tot spannende intriges kunnen leiden. Wat mij betreft heeft dat niets te maken met geheimen 
die zorgvuldig in hermetisch afgesloten archieven bewaard zouden worden. Maar vanwaar dan 
die verdedigende houding? Zou er dan misschien toch iets te verbergen zijn? Och nee, laten we 
nou maar gewoon genieten van boeiende verhaal dat Brown geschreven heeft en de interpretaties 
en vermeende codes in Leonardo da Vinci’s Het laatste avondmaal laten voor wat ze zijn. Want 
wie kan zeggen wat waarheid is?

Ik keek naar de film op een supergroot scherm, vier dagen nadat deze in première was gegaan, in 
de Antwerpse filmtempel Metropolis. Op zondagmiddag, zonder mega-cola en mega-popcorn 
waarmee oud en jong zich op de comfortabele bioscoopfauteuils had genesteld. Ik heb me geen 
moment verveeld, hoewel je in de bijna 2½ uur durende film een grote hoeveelheid informatie 
over je krijgt uitgestort. De zaal was – ondanks het feit dat de film op die dag maar liefst 10x per 
werd vertoond! – uitverkocht. Drie dagen na de première kan de film, ondanks de minder 
lovende kritieken meteen na het filmfestival in Cannes, al een kassucces genoemd worden: voor 
187 miljoen euro aan verkochte bioscoopkaartjes! Wat ik me na afloop wél afvroeg was: hoeveel 
procent van met name de jongere kijkers zou nog weten dat Maria de moeder van Jezus was, dat 
hij met Kerstmis is geboren en met Pasen aan het kruis geslagen? 

Jan Simons 

Het aantal websites over De Da Vinci Code is ontelbaar: Google geeft meer dan 
150 miljoen hits. Een betrouwbare en informatieve (Engelstalige) site is 
www.crackingdavinci.com. Parallel hieraan verscheen het eveneens uitstekend 
gedocumenteerde en in het Nederlandse vertaalde boekje van Simon Cox, De 
geheimen van De Da Vinci Code (Forum, Amsterdam, 2005, ISBN 22540359).

Terug naar overzicht