De aandacht voor het Halloweenfeest (31
oktober, Allerheiligenavond) neemt de laatste jaren opmerkelijk toe in ons
land. Hoewel het feest in Zuid-Nederland niet erg populair is onder de
jeugd, reiken veel supermarkten rond half oktober allerlei attributen voor
dit feest aan.
Ontstaan en ontwikkeling
Halloween wordt vooral in Ierland,
Engeland, de Verenigde Staten en Canada gevierd. Kinderen verkleden zich en
bellen bij het vallen van de avond aan bij huizen die versierd zijn met
pompoenen en lichtjes. De bewoners geven de kinderen dan snoep, net zoals
wij dat hier kennen met Driekoningen-zingenDe naam ‘Halloween’ is
afgeleid van All Hallows Eve (Allerheiligenavond). In de Iers-Keltische
kalender begon het jaar op 1 november, dus 31 oktober was oudejaarsavond. De
oogst was binnen, het zaaigoed voor het volgende jaar lag klaar en dus was
er even tijd voor een vrije dag, het Keltische nieuwjaar. Die
Allerheiligenavond was voor de Kelten ook nog om een andere reden bijzonder:
men geloofde namelijk dat op die dag de geesten van alle gestorvenen van het
afgelopen jaar terug kwamen om te proberen een levend lichaam in bezit te
nemen voor het komende jaar. De geesten die uit dode mensen op zouden
rijzen, werden aangetrokken door voedsel voor hen neer te leggen voor de
deuren. Om echter de boze geesten af te weren droegen de Kelten maskers.
Toen de Romeinen de Britse eilanden binnenvielen, vermengden ze de Keltische
traditie met hun eigen tradities, die eind oktober natuurlijk de viering van
de oogst betroffen, en ook het eren van de doden.
In de negende eeuw vermengt vanuit Engeland een Europees christelijk gebruik
zich met het Halloweenfeest. Op Allerzielen - 2 november - gingen in lompen
gehulde christenen in de dorpen rond en bedelden zielencake (brood met
krenten). Voor elk brood beloofden ze een gebed te zeggen voor de dode
verwanten van de schenker, om op die manier zijn bevrijding uit de
tijdelijke straffen van het vagevuur te versnellen en zodoende zijn opname
in de hemel te bespoedigen. In de negentiende eeuw brachten Ierse
immigranten het feest naar de Verenigde Staten. Vooral de uitgeholde
pompoenen die dienst doen als lampionnen zijn daarvan bekend.
Kritiek
Er klinkt nogal wat kritiek op Halloween,
omdat de commercie – net zoals met Valentijnsdag – handig zou inspelen
op de behoefte van de consument om in de ‘slappe tijd’ tussen
zomervakanties en Sinterklaas weer te kunnen uitzien naar een markant
feestje. Critici stellen zich bovendien teweer tegen de amerikanisering van
onze samenleving. Dat de commercie handig probeert in te spelen op
consumentenbehoeften is waar, evenals dat onze samenleving erg gevoelig is
voor Amerikaanse invloeden. Ook is het begrijpelijk dat verschillende
kerkelijke organisaties terughoudend zijn vanwege het ‘heidense karakter’
van het Halloweenfeest, mede vanwege het oproepen van geesten. Maar ondanks
dit alles moeten we niet vergeten dat het oorspronkelijke Ierse gebruik
weliswaar gebaseerd was op een Keltische heidense traditie, maar op een
christelijke manier werd ingevuld. Pas later kwamen daar (in de Verenigde
Staten) allerlei demonenverkledingen en horror-outfits bij. Dat een in
oorsprong heidense gebruik werd gekerstend en een plaats kreeg in de
christelijke traditie, is in wezen niet afwijkend van het ontstaan van vele
andere christelijke feesten en gebruiken. Maar er is natuurlijk helemaal
niets op tegen om gewoon Allerheiligen en Allerzielen te blijven vieren, en
Halloween een mooi en zinvol overzees gebeuren te laten zijn.
(bron: Wikipedia)
