Pasen: vroeger en nu

oe vierde je vroeger het paasfeest en wat betekent Pasen anno 2009 voor jou? Wij vroegen het aan een aantal parochianen. Een bloemlezing uit hun antwoorden.

Herinneringen aan vroeger
De voorbereidingstijd op Pasen was voor velen tevens de voorbereiding op het nieuwe voorjaar en de naderende lente: het hele huis en de tuin moesten worden schoongemaakt voor de komst van de paashaas. Er werden nieuwe kleren voor Pasen gekocht: de winterkleren werden opgeruimd, want de lente was in aantocht en velen keken er naar uit! Over nieuwe kleren gesproken: voor vrouwen en jonge meisjes waren nieuwe kleren helemaal van groot belang. Terug uit de hoogmis op paaszondag vertelden de dames altijd uitvoerig en soms met een tikje jaloezie over de nieuwe kleren van andere vrouwelijke kerkgangers.

Omdat je als mens nogal eens de fout inging, kon je je zieltje schoonwassen met de paasbiecht. In de weken voorafgaand aan Pasen (die vanwege het sobere karakter niet zelden als ‘saai’ werden beleefd) werden ook de eieren geschilderd, vaak die van de eigen kippen. Er waren er zelfs, die in hun kippenhok door de buren beschilderde eieren aantroffen!

"De diepere betekenis van het paasfeest is mij vroeger helemaal ontgaan. Wat moet je als kind ook met het verhaal van een mens die op een gruwelijke manier sterft en dan opeens verrezen is? Wat me nog wel helder bij staat is de sfeer van totale somberheid, die over heel de goede week hing. Er heerste zowel thuis als op school een soort grafstemming. En aan de vieringen in de kerk kwam geen einde.... Als kind zag ik altijd erg tegen deze week op. Maar gelukkig sloeg de stemming op zaterdagmorgen om 12 uur, als alle kerkklokken luidden, totaal om: vastentrommeltje eindelijk open, eieren schilderen, paasbeste kleren aan!"

In de herinnering van de meesten vormde de Goede Week met zijn mooie verhalen het hoogtepunt van het kerkelijk jaar: de voetwassing en wijdingsplechtigheid van de Heilige Oliën op Witte Donderdag, de Mattheus Passion en de kruisweg op Goede Vrijdag om 15.00 uur, Jezus aan het kruis gestorven om mensen te redden van hel of vagevuur. Mensen die op het land aan het werken waren, knielden op dat tijdstip vaak neer om even stil te staan bij het sterven van Jezus. Op Paaszaterdag de plechtige Paaswake – en speciaal het ‘Exsultet’ of het ‘Levate, flectamus genua’ als het licht vanuit het donker werd binnengedragen – als ‘topper’. En voorafgaand aan de Paaswake de vroege Metten op Paaszaterdag, om 12 uur ’s middags gevolgd door uitbundig klokgelui, wanneer de klokken terugkwamen uit Rome. Vanaf dat moment werden de paaseitjes uit de kast gehaald, mochten de vastentrommeltjes open of kon er weer een sigaretje worden opgestoken. Einde vastentijd.

Op zondagochtend was de plechtige Paasmis. Jezus eerst dood en daarna levend: je werd toch wel geraakt door dit bijzondere verhaal. Daarna het zoeken van verstopte paaseieren, gevolgd door een feestelijk paasontbijt met hard gekookte eieren, soms zelfs een paashaas van papier maché op tafel. Een bijzondere gewoonte was het om ’s middags naar de zogenaamde ‘Paasberg’ te gaan. Daar kwam veel jeugd bij elkaar en altijd draaide dat uit op ruzie en vechten tussen jongelui van het ene dorp met die van het andere dorp. En dan waren er tot slot ’s avonds de paasvespers.

"Als volwassene – en wellicht ook door levenservaring en de invloed van de tijdgeest – kijk ik anders dan vroeger naar het paasfeest en trek ik een vergelijking met het feest van de lente. Ik zie een parallel tussen de verrijzenis van Christus en de verrijzenis van de natuur; het nieuwe leven dient zich aan. Ook voor de mensen begint een nieuw begin; we treden letterlijk weer meer naar buiten, ontmoeten elkaar en leggen zo weer nieuwe contacten. Kortom, het paasfeest betekent voor mij: de herrijzenis van Christus en de herrijzenis van de natuur, van de mensheid. Een nieuw leven, een nieuw begin, een hoopvolle toekomst."

Betekenis nu
De tijd voorafgaand aan Pasen is nu voor vrijwel iedereen een tijd van bezinning en overdenken wat het leven van je verwacht en wat je terug kunt doen. Proberen een mens met hoop te zijn. "Leven in het besef en verbondenheid met de wereld om me heen om zo bij de bron van liefde voor de aarde, mensheid en natuur te komen en te kunnen groeien van mijn egoïstisch zelf naar een ecologisch zelf." "Geloven dat je leven niet stil mag staan, dat het anders kan worden voor jezelf, maar ook voor mensen dichtbij en veraf." "Eindpunt van weken jezelf onder de loep nemen, proberen meer mens te worden en zo een nieuw begin ervaren." "In de hoop dat er iets van geloofsversterking en geloofsbeleving in je ontvlamt."

Vooral de aloude verhalen die rond Pasen steeds weer opnieuw verteld worden spreken aan: helder, herkenbaar en belevingsvol. En met Pasen de verhalen rond licht en vuur: ze voeden het geloof in het onoverwinnelijk leven van Jezus, hij is niet dood, hij leeft! De meesten denken eerder aan opstanding dan verrijzenis, eerder aan verrijzenis dan aan dood. Opstanding om verwachtingsvol kracht uit te putten voor je eigen levenssituatie: "Als je goed luistert is je eigen last weer een stukje lichter".

"Met het ouder worden ben ik het paasfeest steeds meer gaan begrijpen en waarderen. Ik ervaar het nu als een grootser gebeuren dan Kerstmis. Een mens is voor ons dwars door alle ellende van lijden en dood gegaan om tot verlossing te komen. Van donker naar licht, van verdriet naar vreugde, een nieuw bestaan, nieuwe kansen. Prachtig is het toch dat alles wat nu in de de natuur gebeurt, deze symboliek bevestigt. Pasen is zo voor mij het feest van bemoediging, van hoop en vertrouwen in de toekomst."

Pasen is: verrijzenis, alleluja! Feest van het licht, van het nieuwe leven, nieuw begin. Het blijft een lastig punt, die verrijzenis uit de doden. "Wel kan ik uit de voeten met het beeld, dat Jezus door zijn leerlingen ervaren werd als de Levende en dat deze ervaring hen geïnspireerd heeft om van zijn boodschap te gaan getuigen."

Wonderlijk: na 2000 jaar kunnen we ons nog steeds laten inspireren door de persoon en de boodschap van Jezus Christus. Heel bijzonder eigenlijk, en vaak vergeten: vrouwen waren het die als eersten het goede nieuws van Jezus’ opstanding mochten verkondigen!

Jan Simons

Met dank aan Ton Borsboom, Cyril van Boxmeer, Toke Clijssen, Victoire Geerts, John van Horen, Nico Kwantes, Peter Maas, Henk Robben, Niek Rijniers, Theo Robben, Mieke Schijvens, Barbara Terlau.

Terug naar overzicht