DE TIJD VAN ONS LEVEN

Wanneer maar niemand het mij vraagt, weet ik het. Maar als ik het moet uitleggen aan iemand die het vraagt, dan weet ik het niet" (Augustinus). Tijd. We besteden hem nuttig of verknoeien hem. We verdrijven of doden hem, we gaan met de tijd mee en raken uit de tijd. We kennen goede tijden en slechte tijden. Tijd is er, ons hele leven lang en we kunnen hem niet wegdenken of uitbannen. Tijd als vriend en vijand, trouwe metgezel of permanente uitdager, ongrijpbaar en onzichtbaar. Een onmisbaar gegeven, een fascinerend verschijnsel, een levensvraag.

"Jullie de klok, wij de tijd"
Het ritme van de seizoenen en de natuurlijke kringloop van zon en maan zijn sinds mensenheugenis de maat geweest om tijd en tijdsduur te meten. Menselijke berekeningen werden en worden tot op de dag van vandaag vastgelegd in kalenders en almanakken, op zonnewijzers en in zandlopers, astronomische uurwerken, klokken en horloges, tijdbalken en (electronische) agenda's. Meer dan ooit is gebrek aan tijd een actueel thema: tijd is immers geld en meetbare tijd is in onze high tech-samenleving meer en meer de alles bepalende maat van het leven geworden. De moderne mens is druk, druk, druk. Een volle agenda lijkt statusverhogend te werken. Mede daardoor komt de persoonlijke tijdsbeleving steeds verder op de achtergrond te staan. "Jullie hebben de klok, wij hebben de tijd" zeggen ze op het Afrikaanse continent tegen de westerling. Een uitspraak die te denken geeft. Want je kunt op heel verschillende manieren naar tijd kijken.

Lineaire en cyclische tijd
Opgenomen in de onmetelijke ruimte van de kosmos, razen wij met onwaarschijnlijk hoge snelheid door het heelal, onze jaarlijkse baantjes draaiend rond onze gouden energie- en levensbron. Onze biologische klokken zijn erop afgesteld en relatief kleine afwijkingen van een uur (zomer- en wintertijd) kunnen ons danig in verwarring brengen. De kosmische tijd is heer en meester over de seizoenen, mens en dier, leven en dood, licht en donker, dag en nacht, vandaag en morgen.
Typisch westers is het tijdbalk-denken: tijd wordt zichtbaar gemaakt door middel van een rechte lijn, waarop de ene periode gevolgd wordt door een andere: meetbare tijd, vaak in een ritme van oorzaak en gevolg, actie en reactie. Bijvoorbeeld: "In het jaar 2010 brengt de Thalys zijn reizigers in ruim drie uur van Amsterdam naar Parijs."
Een andere wijze van tijdsbeleving is meer cyclisch van aard: tijd is dan niet het optellen van momenten en ontwikkelingen, maar heeft meer te maken met persoonlijke of gemeenschappelijke beleving van verleden, heden en toekomst. Bijvoorbeeld: "Het is donker als na zonsondergang een zwarte draad niet meer van een witte onderscheiden kan worden." Tijd op deze manier bekeken duidt op een meer subjectieve beleving van omvang en duur, waarvoor geen apart zintuig of uurwerk nodig is. Deze tijd kruipt tergend langzaam, vliegt voorbij, staat stil, glipt je door de vingers of duurt een eeuwigheid.

Instrumenten voor toekomstige tijdmeting
Het bedenken van een nieuwe tijdsidee en het ontwikkelen van een bijbehorend instrument is niet gemakkelijk. Veel mensen zoeken naar een persoonlijk ingekleurde tijdsbeleving. Het verloop van de tijd tussen het ene en het andere moment ligt vast en kun je niet beïnvloeden. Wat je wèl kunt beïnvloeden is de beleving die je er aan geeft. Dat betekent dus: weg van de mechanische tijd en kiezen voor persoonlijke tijd waarin motivatie en vitaliteit de eenheden zijn.

Om verder over na te denken:

• Maak eens enkele nieuwe woorden met 'tijd', zoals: kwalitijd, relativitijd, creativitijd, intensitijd, prioritijd.
• Bedenk twee nieuwe spreekwoorden waarin het woord 'tijd' voorkomt.
• Hoe beleef je je tijd: in de file, in een restaurant, tijdens het sporten, bij het vrijen, op vakantie of op reis, op het ziekbed, in het weekend?
• Associeer: tijd - temps - temperatuur - temperament.
• Schrijf een haiku, elfje of limerick met als onderwerp 'tijd'.
• Wat zou 'gebakken tijd' kunnen zijn?
• Tijd heeft vleugels en geen teugels (Guido Gezelle).

 

Terug naar overzicht